Basiskennis microscopie
Vergrotingscalculator voor de microscoop
Twee calculators: de totale vergroting uit objectief en oculair, en de vergrotingsdriehoek (beeldgrootte = werkelijke grootte × vergroting) om uit een tekening of foto te bepalen hoe groot een cel echt is. Eenheden worden voor je omgerekend, en juist daar gaan de meeste fouten mis.
Totale vergroting
Een samengestelde microscoop vergroot twee keer: het objectief vormt een vergroot beeld en het oculair vergroot dat nog eens. Vermenigvuldig de twee getallen die erop gegraveerd staan.
| Objectief | × oculair van 10× | Typisch gebruik |
|---|---|---|
| 4× (overzicht) | 40× | Het preparaat vinden |
| 10× (lage vergroting) | 100× | Weefselopbouw, telkamers |
| 40× (hoge vergroting) | 400× | Afzonderlijke cellen |
| 100× (olie-immersie) | 1000× | Bacteriën, details van de kern |
Een camera werkt anders: daar is geen oculair. Voor een digitaal beeld telt de pixelgrootte bij het preparaat, en die hangt af van het objectief, de camera-adapter en de pixels van de camera. Gebruik daarvoor de pixelgroottecalculator.
Beeldgrootte, werkelijke grootte en vergroting
beeldgrootte = werkelijke grootte × vergroting · werkelijke grootte = beeldgrootte ÷ vergroting · vergroting = beeldgrootte ÷ werkelijke grootte
Uitgewerkt voorbeeld: een tekening van een cel meet 50 mm en de vergroting is ×400. Reken eerst om: 50 mm = 50.000 µm. Werkelijke grootte = 50.000 ÷ 400 = 125 µm.
Eenheden: 1 cm = 10 mm, 1 mm = 1000 µm, 1 µm = 1000 nm. Cellen worden meestal in µm opgegeven (een rode bloedcel is ongeveer 7–8 µm in doorsnee), organellen en virussen in nm.
Heeft het beeld een schaalbalk in plaats van een vergroting, meet dan het object en de balk met een liniaal: werkelijke grootte = lengte van het object ÷ lengte van de balk × de waarde van de balk. De schaalbalkpagina doet die berekening ook.
Vragen
Hoe bereken je de totale vergroting?
Vermenigvuldig de vergroting van het objectief met die van het oculair: een objectief van 40× met een oculair van 10× geeft 400×. Heeft de microscoop een tussenlens (een optovar of zoom), vermenigvuldig dan ook daarmee.
Hoe bereken je de werkelijke grootte uit de vergroting?
Werkelijke grootte = beeldgrootte ÷ vergroting. Zet de beeldgrootte eerst in de eenheid waarin je het antwoord wilt: een tekening van 50 mm bij ×400 is 50.000 µm ÷ 400 = 125 µm.
Wat is de formuledriehoek voor vergroting?
Beeld = Werkelijk × Vergroting. Dek af wat je zoekt: Werkelijk = Beeld ÷ Vergroting, Vergroting = Beeld ÷ Werkelijk.
Verandert vergroting de resolutie?
Nee. De resolutie hangt af van de numerieke apertuur en de golflengte, niet van de vergroting. Vergroten voorbij wat het objectief kan oplossen (lege vergroting) geeft een grotere vlek, geen extra detail.
Is deze calculator gratis?
Ja. Hij draait in je browser en stuurt nergens iets naartoe. SlideScope, de desktopapp voor microscopie van hetzelfde team, is een betaalde app met een gratis voorbeeldbibliotheek (elke tool) en een abonnement voor je eigen beelden.
Bronnen
De resultaten zijn theoretisch of rekenkundig; controleer ze aan de hand van de documentatie van je instrument voordat je erop vertrouwt voor klinisch of gereguleerd werk.
Meet op je echte beelden
SlideScope opent 34 formaten van microscopen en slidescanners, waaronder CZI, ND2, SVS en LIF, met hun eigen kalibratie, zodat lengtes, oppervlakken, celtellingen en schaalbalken in µm uitkomen zonder dat je iets hoeft in te stellen. Probeer elke tool gratis op de ingebouwde voorbeelden; voor het openen van je eigen beelden heb je een abonnement nodig. Al besloten? Nu abonneren.