Basiskennis microscopie
Gezichtsveldcalculator voor de microscoop
Bereken hoe breed de cirkel is die je in het oculair ziet, reken een gemeten gezichtsveld om van lage naar hoge vergroting, bepaal het oppervlak dat een camera vastlegt, en schat de grootte van een cel op basis van hoeveel cellen er naast elkaar in het gezichtsveld passen.
De formule voor het gezichtsveld
Diameter gezichtsveld = veldgetal ÷ (objectiefvergroting × vergroting hulplens)
Het veldgetal (FN) is de diameter in mm van het veldiafragma van het oculair, en staat vaak achter de vergroting op het oculair gegraveerd (bijvoorbeeld "10×/22"). MicroscopyU noemt 6 tot 28 mm als het totale bereik en 16 tot 18 mm als gebruikelijk voor een 10×-oculair; onderzoeksmicroscopen gebruiken vaak 22 mm of meer. De vergroting van het oculair zelf komt niet in de formule voor, omdat het veldgetal al beschrijft wat het oculair toont.
Rekenvoorbeeld: FN 22 met een 40×-objectief: 22 ÷ 40 = 0,55 mm, oftewel 550 µm. Met een 10×-objectief: 2,2 mm.
Gezichtsveld bij hoge vergroting uit lage vergroting
In een practicumlokaal meet je het gezichtsveld meestal één keer bij lage vergroting, met een doorzichtige liniaal of een objectmicrometer, en bereken je de rest. De diameter van het gezichtsveld is omgekeerd evenredig met de totale vergroting:
Gezichtsveld(hoog) = gezichtsveld(laag) × vergroting(laag) ÷ vergroting(hoog)
Rekenvoorbeeld: 4,5 mm (4500 µm) bij 40× totaal. Bij 400× totaal: 4500 × 40 ÷ 400 = 450 µm. Passen er ongeveer 10 cellen naast elkaar in dat gezichtsveld, dan is elke cel ruwweg 45 µm.
Gezichtsveld van een microscoopcamera
Een camera ziet een rechthoek, niet de cirkel van het oculair. De grootte daarvan op het preparaat is de sensorgrootte gedeeld door de vergroting tussen preparaat en sensor (objectief × camera-adapter):
veldbreedte = aantal pixels in de breedte × pixelgrootte van de camera ÷ (objectief × adapter)
Rekenvoorbeeld: een sCMOS-camera van 2048 × 2048 met pixels van 6,5 µm op een 20×-objectief en een 1×-adapter: 2048 × 6,5 ÷ 20 = 666 µm per zijde, bij 0,325 µm per pixel. Een bestand van de microscoop legt deze pixelgrootte meestal vast in de metadata; zo tekenen viewers een correcte schaalbalk.
Vragen
Hoe bereken je het gezichtsveld van een microscoop?
Deel het veldgetal van het oculair (mm) door de objectiefvergroting. Een veldgetal van 20 met een 10×-objectief geeft een gezichtsveld van 2 mm; met een 40×-objectief 0,5 mm.
Waar vind ik het veldgetal?
Het staat achter de vergroting op het oculair gegraveerd, bijvoorbeeld "10×/20" of "WF10×/22". Ontbreekt het, meet het gezichtsveld dan bij lage vergroting met een objectmicrometer of een doorzichtige liniaal.
Hoe vind je het gezichtsveld bij hoge vergroting?
Vermenigvuldig de diameter van het gezichtsveld bij lage vergroting met de lage vergroting en deel door de hoge vergroting. 4,5 mm bij 40× wordt 4,5 × 40 ÷ 400 = 0,45 mm bij 400×.
Hoe schat ik de celgrootte uit het gezichtsveld?
Tel hoeveel cellen er over de diameter van het gezichtsveld zouden passen en deel: een gezichtsveld van 450 µm waarin ongeveer 10 cellen achter elkaar passen, betekent dat elke cel ongeveer 45 µm is.
Is deze calculator gratis?
Ja. Hij draait in je browser en stuurt nergens iets naartoe. SlideScope, de desktopapp voor microscopie van hetzelfde team, is een betaalde app met een gratis voorbeeldbibliotheek (elke tool) en een abonnement voor je eigen beelden.
Bronnen
De resultaten zijn theoretisch of rekenkundig; controleer ze aan de hand van de documentatie van je instrument voordat je erop vertrouwt voor klinisch of gereguleerd werk.
Meet op je echte beelden
SlideScope opent 34 formaten van microscopen en slidescanners, waaronder CZI, ND2, SVS en LIF, met hun eigen kalibratie, zodat lengtes, oppervlakken, celtellingen en schaalbalken in µm uitkomen zonder dat je iets hoeft in te stellen. Probeer elke tool gratis op de ingebouwde voorbeelden; voor het openen van je eigen beelden heb je een abonnement nodig. Al besloten? Nu abonneren.