IHC skorlama
Ki-67 indeksi hesaplayıcı
İşaretlenme indeksini yüzde olarak öğrenmek için Ki-67 pozitif çekirdekleri ve saydığınız çekirdekleri girin; sonuç, yalnızca sayımın ne kadar sapabileceğini gösteren %95’lik bir aralıkla birlikte gelir. İkinci hesaplayıcı, istediğiniz kesinlik için kaç çekirdek saymanız gerektiğini söyler. Formül, sayım yöntemleri ve kaynakları aşağıdadır.
Ki-67 indeksi nasıl hesaplanır?
Ki-67, hücre döngüsündeki hücrelerde bulunan ve dinlenme hâlindeki hücrelerde bulunmayan nükleer bir proteindir; bu nedenle onunla boyanan tümör çekirdeklerinin oranı bir proliferasyon ölçüsüdür. Ki-67 indeksi (işaretlenme indeksi veya proliferasyon indeksi olarak da adlandırılır) bu oranın yüzde olarak ifadesidir.
Ki-67 indeksi (%) = pozitif tümör çekirdekleri ÷ (pozitif + negatif tümör çekirdekleri) × 100
Çözümlü örnek: 180 kahverengi (pozitif) ve 820 mavi (negatif) tümör çekirdeği toplam 1.000 çekirdek eder; indeks 180 ÷ 1.000 × 100 = %18 olur. 1.000 çekirdeklik bir sayım bu değeri ancak yaklaşık %15,7 ile %20,5 arasına daraltabilir; 200 çekirdekten elde edilen aynı %18 ise yaklaşık %13 ile %24 arasında herhangi bir yerde olabilir.
Arka planın üzerindeki her nükleer boyanma, şiddeti ne olursa olsun, genellikle pozitif sayılır; yalnızca tümör çekirdekleri sayılır, lenfositler, stroma veya endotel sayılmaz.
Nerede sayılmalı: tüm kesit mi, sıcak nokta mı?
Ki-67 boyanması nadiren homojendir; bu yüzden nerede saydığınız sonucu aritmetikten daha çok değiştirir. Tümör tipinizin kılavuzunun belirttiği yöntemi kullanın ve hangisini kullandığınızı belirtin.
- Global (meme kanseri): International Ki67 in Breast Cancer Working Group, kesit genelindeki boyanma aralığını temsil eden alanları skorlayan ve ağırlıklı bir global skor kaydeden standart bir görsel yöntem önerir; okuyucular arasında daha değişken bulunan tek başına sıcak nokta yerine bunu tercih eder.
- Sıcak nokta (nöroendokrin tümörler): derecelendirmede indeks en yüksek işaretlenmenin olduğu alanda okunur ve orada en az 500 tümör hücresi sayılır; birçok laboratuvar gözle değil, basılı ya da kaydedilmiş bir görüntü üzerinden sayar.
- Gözle tahmin en zayıf yöntemdir: sayım yapılmadan verilen tahminler okuyucular arasında en çok farklılık gösterir. Kaydedilmiş bir görüntü üzerinde ya da kontrol ettiğiniz bir görüntü analiziyle saymak daha tekrarlanabilirdir.
Aynı çalışma grubuna göre %5 ve altı ile %30 ve üzeri değerler, erken evre meme kanserinde Ki-67’nin prognoza yön verecek kadar güvenilir bulunduğu aralıklardı; aradaki değerlerde laboratuvarlar arası uyum daha düşüktü. Klinik eşikler bu sayfaya değil, ilgili tümör tipinin kılavuzuna aittir.
Kaç çekirdek sayılmalı?
Bir sayım bir örneklemdir ve belirsizliği sayılan sayının kareköküyle azalır. Hesaplayıcının gösterdiği aralık, bir oran için Wilson aralığıdır. Planlama için olağan normal yaklaşım yeterlidir: beklenen indeks p ve istenen ± m hata payı için (ikisi de kesir olarak) %95’lik bir aralık için gereken çekirdek sayısı yaklaşık şudur:
n = 1,96² × p × (1 − p) ÷ m²
| Beklenen indeks | ± 5 puan | ± 3 puan | ± 2 puan |
|---|---|---|---|
| 5 % | 73 | 203 | 457 |
| 10 % | 139 | 385 | 865 |
| 20 % | 246 | 683 | 1,537 |
| 30 % | 323 | 897 | 2,017 |
| 50 % | 385 | 1,068 | 2,401 |
Bu yalnızca sayım hatasıdır. Hangi alanları seçtiğiniz ya da pozitif ile negatif arasındaki çizgiyi nereye çektiğiniz hakkında hiçbir şey söylemez; sabit bir yöntemin çok büyük bir sayımdan daha önemli olmasının nedeni budur.
Aynı skoru yazılımla elde etmek
Görüntü analizi yazılımları bu skorlara aynı aritmetikle ulaşır; yalnızca gözün yerini ölçüm alır. Yazılım bölgedeki her çekirdeği bulur, kahverengi DAB boyasını mavi hematoksilenden renk dekonvolüsyonuyla ayırır, her çekirdeğin ortalama DAB optik yoğunluğunu ölçer ve çekirdeği sizin belirlediğiniz eşiklere göre derecelendirir: pozitif ya da negatif için bir eşik, 1+, 2+ ve 3+ için üç eşik.
- QuPath (ücretsiz, açık kaynak): Positive cell detection tek eşikle pozitif yüzdesini verir; üç eşikle H-score’u da bildirir.
- Fiji / ImageJ (ücretsiz): H DAB vektörleriyle Colour Deconvolution, ardından eşikleme ve sayım; skorlama aritmetiğini kendiniz yaparsınız.
- SlideScope: seçtiğiniz bölgedeki çekirdekleri sayar, her birini derecelendirir ve pozitif yüzdesini, H-score’u ve Allred skorunu QuPath ile aynı tanımları kullanarak birlikte bildirir. Ask Your Slide ile gündelik dilde de sorabilirsiniz; her sayı yerel araçtan gelir ve kontrol edebileceğiniz dış hatlarla birlikte sunulur. Yalnızca araştırma amaçlıdır.
Hangisini kullanırsanız kullanın, eşikler sizin seçiminizdir: yöntemler bölümünüze yazın, dış hatları görüntüyle karşılaştırın ve karşılaştırdığınız slaytlar boyunca eşikleri sabit tutun. Adım adım: IHC boyaması nasıl nicelenir.
Sorular
Ki-67 indeksi nasıl hesaplanır?
Ki-67 pozitif tümör çekirdeklerinin sayısını sayılan tüm tümör çekirdeklerine (pozitif artı negatif) bölün ve 100 ile çarpın. 1.000 çekirdekten 180’i pozitifse indeks %18’dir.
Ki-67 için kaç hücre sayılmalı?
Bu, tümör tipine ilişkin kılavuza ve ihtiyaç duyduğunuz kesinliğe bağlıdır. Nöroendokrin tümör derecelendirmesinde sıcak noktada en az 500 tümör hücresi sayılır. İstatistiksel olarak, %20 civarındaki bir indekste yaklaşık 700 çekirdek ± 3 yüzde puan, yaklaşık 250 çekirdek ise ± 5 puan verir.
Ki-67 sıcak noktalarda mı, tüm kesitte mi sayılmalı?
Tümör tipinin kılavuzunu izleyin. International Ki67 in Breast Cancer Working Group kesit genelinde ağırlıklı bir global skor önerir; nöroendokrin tümör derecelendirmesi ise sıcak noktayı kullanır. Hangisini kullandığınızı her zaman belirtin.
Yüksek Ki-67 indeksi nedir?
Tek bir eşik değer yoktur: tümör tipine ve kılavuza bağlıdır. Erken evre meme kanserinde International Ki67 Working Group, %5 ve altı ile %30 ve üzeri değerleri prognoza yön verecek kadar güvenilir buldu. Bir hastanın sonucu için raporu veren patoloğa veya tedaviyi yürüten hekime danışın.
Yazılım Ki-67 sayabilir mi?
Evet. Görüntü analizi bir bölgedeki her çekirdeği bulur ve DAB boyanmasına göre pozitif ya da negatif olarak sınıflandırır; QuPath ve SlideScope pozitif yüzdesini bu şekilde bildirir. Çalışma grubu otomatik skorlamayı klinik kullanım için hâlâ araştırma aşamasında görür; bu nedenle dış hatları ve eşikleri kontrol edin ve sonucu araştırma çıktısı olarak değerlendirin.
Bu hesaplayıcı ücretsiz mi?
Evet. Tarayıcınızda çalışır ve hiçbir yere bir şey göndermez. Aynı ekibin geliştirdiği masaüstü mikroskopi ve patoloji uygulaması SlideScope ise ücretsiz bir örnek kitaplığı (tüm araçlarla) ve kendi görüntüleriniz için abonelik sunan ücretli bir uygulamadır.
Kaynaklar
- Nielsen TO et al. Assessment of Ki67 in breast cancer: updated recommendations from the International Ki67 in Breast Cancer Working Group. J Natl Cancer Inst 2021;113(7):808-819
- Trikalinos NA et al. Accuracy of grading in pancreatic neuroendocrine neoplasms and effect on survival estimates. Ann Surg Oncol 2020 (sıcak noktada en az 500 hücre sayımı)
- QuPath belgeleri: Positive cell detection ile Ki67 işaretlenme indeksi
- NIST/SEMATECH e-Handbook of Statistical Methods, 7.2.4.1: bir oran için güven aralıkları (Wilson yöntemi)
Bu hesaplayıcılar araştırma ve eğitim için aritmetik yapar. Tanı aracı değildir: hasta bakımına yönelik skorlama, valide edilmiş testi, o belirteç için güncel kılavuzu ve bir patoloğun değerlendirmesini izler.
Elle saymak yerine slaytı skorlayın
SlideScope, slaytınızın bir bölgesindeki çekirdekleri sayar, her birini DAB boyanmasına göre derecelendirir ve pozitif yüzdesini, H-score’u ve Allred skorunu kontrol edebileceğiniz dış hatlarla birlikte kendi bilgisayarınızda bildirir. Ya da sorunuzu yazın: Ask Your Slide aynı araçları çalıştırır ve kanıtı gösterir. Yalnızca araştırma amaçlıdır. Tüm araçları yerleşik örneklerde ücretsiz deneyin; kendi görüntülerinizi açmak için abonelik gerekir. Kararınızı verdiniz mi? Hemen abone olun.