Ki-67-index-calculator

Ki-67-index-calculator

Zo bereken je de Ki-67-index

Ki-67 is een kerneiwit dat aanwezig is in cellen die zich in de celcyclus bevinden en ontbreekt in rustende cellen, dus het aandeel tumorkernen dat ervoor aankleurt is een maat voor proliferatie. De Ki-67-index (ook labelingsindex of proliferatie-index genoemd) is dat aandeel als percentage.

Ki-67-index (%) = positieve tumorkernen ÷ (positieve + negatieve tumorkernen) × 100

Uitgewerkt voorbeeld: 180 bruine (positieve) en 820 blauwe (negatieve) tumorkernen zijn samen 1.000 kernen, dus de index is 180 ÷ 1.000 × 100 = 18 %. Een telling van 1.000 kernen legt dat maar vast op ongeveer 15,7 % tot 20,5 %; dezelfde 18 % uit 200 kernen kan overal tussen ongeveer 13 % en 24 % liggen.

Elke kernkleuring boven de achtergrond telt meestal als positief, ongeacht de sterkte; alleen tumorkernen worden geteld, geen lymfocyten, stroma of endotheel.

Waar je telt: hele coupe of hotspot

Ki-67-kleuring is zelden gelijkmatig, dus waar je telt verandert de uitkomst meer dan de rekensom. Gebruik de methode die de richtlijn voor jouw tumortype voorschrijft, en vermeld welke je hebt gebruikt.

• Globaal (borstkanker): de International Ki67 in Breast Cancer Working Group beveelt een gestandaardiseerde visuele methode aan die velden scoort die het bereik van de kleuring over de coupe weerspiegelen en een gewogen globale score vastlegt, in plaats van alleen de hotspot, die meer varieerde tussen beoordelaars.
• Hotspot (neuro-endocriene tumoren): bij de gradering wordt de index afgelezen in het gebied met de hoogste labeling, met minstens 500 daar getelde tumorcellen, en veel laboratoria tellen op een afgedrukt of vastgelegd beeld in plaats van op het oog.
• Schatten op het oog is de zwakste methode: schattingen zonder te tellen verschillen het meest tussen beoordelaars. Tellen op een vastgelegd beeld, of met beeldanalyse die je hebt gecontroleerd, is beter reproduceerbaar.

Volgens dezelfde werkgroep waren waarden van 5 % of minder en 30 % of meer de bereiken waarin Ki-67 betrouwbaar genoeg werd geacht om de prognose bij vroege borstkanker mede te bepalen; waarden daartussen kwamen tussen laboratoria minder goed overeen. Klinische drempels horen bij de richtlijn voor het tumortype, niet bij deze pagina.

Hoeveel kernen je moet tellen

Een telling is een steekproef, en de onzekerheid ervan neemt af met de wortel van het getelde aantal. Het interval dat de calculator toont, is het Wilson-interval voor een proportie. Voor de planning volstaat de gebruikelijke normale benadering: voor een verwachte index p en een gewenste marge van ± m (beide als fractie) zijn voor een 95 %-interval ongeveer zoveel kernen nodig:

n = 1,96² × p × (1 − p) ÷ m²

Dit is alleen de telfout. Het zegt niets over welke velden je hebt gekozen of waar je de grens tussen positief en negatief hebt gelegd. Daarom is een vaste methode belangrijker dan een heel grote telling.

Dezelfde score met software

Beeldanalysesoftware komt met dezelfde rekensom tot deze scores, alleen vervangt een meting het oog. De software vindt elke kern in de regio, scheidt de bruine DAB-kleuring van de blauwe hematoxyline met kleurdeconvolutie, meet de gemiddelde optische dichtheid van DAB in elke kern en gradeert die aan de hand van drempels die jij instelt: één drempel voor positief of negatief, drie voor 1+, 2+ en 3+.

• QuPath (gratis, open source): Positive cell detection met één drempel geeft het percentage positief; met drie drempels rapporteert het ook de H-score.
• Fiji / ImageJ (gratis): Colour Deconvolution met de vectoren H DAB, daarna drempelen en tellen; de scoreberekening doe je zelf.
• SlideScope: telt de kernen in de regio die je kiest, gradeert elke kern en rapporteert percentage positief, H-score en Allred-score samen, met dezelfde definities als QuPath. Je kunt het ook in gewone taal vragen met Ask Your Slide; elk getal komt uit de lokale tool, met contouren om te controleren. Uitsluitend voor onderzoek.

Welke je ook gebruikt, de drempels zijn keuzes: schrijf ze op in je methodesectie, controleer de contouren tegen het beeld en houd ze gelijk voor alle coupes die je vergelijkt. Stap voor stap: IHC-kleuring kwantificeren.

Vragen

Bronnen

• Nielsen TO et al. Assessment of Ki67 in breast cancer: updated recommendations from the International Ki67 in Breast Cancer Working Group. J Natl Cancer Inst 2021;113(7):808-819
• Trikalinos NA et al. Accuracy of grading in pancreatic neuroendocrine neoplasms and effect on survival estimates. Ann Surg Oncol 2020 (hotspottelling van minstens 500 cellen)
• QuPath-documentatie: Ki67-labelingsindex met Positive cell detection
• NIST/SEMATECH e-Handbook of Statistical Methods, 7.2.4.1: betrouwbaarheidsintervallen voor een proportie (de Wilson-methode)

Deze calculators doen rekenwerk voor onderzoek en onderwijs. Ze zijn geen diagnostisch hulpmiddel: scoring voor patiëntenzorg volgt de gevalideerde assay, de huidige richtlijn voor die marker en het oordeel van een patholoog.